ĐẶC TÍNH CỦA TÔN GIÁO (2)

12/08/2019

 

GIỚI LUẬT VÀ GIÁO LUẬT

 

Mỗi tôn giáo đều có những giáo điều, quy tắc, luật lệ riêng cho nội bộ Tăng lữ và cho tín đồ. Mỗi hệ phái, dòng tu cũng có luật riêng. Ví dụ: Theo Kito giáo, vai trò của Bề trên theo giáo luật điều 618-619 quy định nghĩa vụ và nhiệm vụ của cha Bề trên. Qua việc khấn dòng người tu sĩ sống ba lời khuyên phúc âm khiết tịnh, khó nghèo và vâng phục với lời khấn công và hoàn toàn hiến thân cho Thiên Chúa qua việc phục vụ Giáo hội với một danh nghĩa đặc biệt và mới mẻ…

Bộ giáo luật gồm có:

·       QUYỂN 1. NHỮNG NGUYÊN TẮC TỔNG QUÁT

·       QUYỂN II. DÂN THIÊN CHÚA

·       QUYỂN III. NHIỆM VỤ GIÁO HUẤN CỦA GIÁO HỘI

·       QUYỂN IV. NHIỆM VỤ THÁNH HOÁ CỦA GIÁO HỘI

QUYỂN V. TÀI SẢN VẬT CHẤT CỦA GIÁO HỘI

Nội dung luật quy định về những sắc luật, huấn thị, hành chính chuyên biệt, quy chế, nội quy, thế nhân và pháp nhân; các giáo hội địa phương, các tu hội, tu đoàn tông đồ,giáo huấn, hoạt động truyền giáo,giáo dục truyền thông, bí tích thêm sức, bí tích hôn nhân… ngoài Giáo luật, còn có giới luật như:

Giới luật 1

“Tham dự Thánh lễ Chúa nhật cũng và các ngày lễ buộc, kiêng việc xác và những hoạt động cản trởviệc thánh hóa những ngày đó.

Giới luật 2: Xưng tội một năm ít là một lần”.

Luật này chỉ buộc những người mắc tội trọng. Nhưng trong thực tế, những người mắc tội nhẹ cũng nên xưng tội để được thêm ơn trợ giúp và tránh phạm tội trọng.

Giới luật 3: Lãnh nhận Mình Thánh Chúa trong mùa Phục Sinh”.

Mùa Phục Sinh kể từ thứ tư lễ tro đến hết lễ Chúa Thánh Thần hiện xuống, đón nhận “lương thực bởi trời” này mỗi khi tham dự Thánh lễ để được thực sự sống bởi Chúa và trong Chúa.

Giới luật 4: Giữ chay và kiêng thịt những ngày giáo hội quy định”.

Giới luật 5: Mỗi người theo khả năng, đóng góp cho các nhu cầu của Hội Thánh. (Giáo luật Kito)   

***

Trong Phật giáo, giới dành cho tập sự xuất gia (Sa di, Sa di Ni) Tỳ kheo, Tỳ kheo Ni, Thức xoa ma na, Bồ Tát giới… Giòng tu Tiếp Hiện của Làng Mai còn thành lập 14 giới. Còn có giới cho cho cư sĩ. Ngoài giới còn có Luật của nhà Phật như:

- Một bộ bằng tiếng Pali của Xích Đồng Diệp Bộ (Tamrasatiya), dùng tại các nước theo PG Nguyên Thủy (Theravada);

- 5 bộ được dịch sang tiếng Hán:

1) Tứ Phần Luật của Pháp tạng bộ (hay Đàm-vô-đức, Dharmaguptaka), là bộ Luật phổ thông nhất tại các nước theo PG Đại thừa.

2) Thập Tụng Luật của Nhất Thiết Hữu bộ (hay Tát-bà-đa, Sarvastivada).

3) Ngũ Phần Luật của Hóa địa bộ (hay Di-sa-tắc, Mahisasaka).

4) Tăng Kỳ Luật của Đại chúng bộ (hay Ma-ha-tăng-kỳ, Mahasanghika).

5) Hữu Bộ Luật của Da-du-la Nhất Thiết Hữu bộ (Mula-sarvastivada), được dùng bởi PG Tây Tạng và Mông Cổ.

Luật quy định về ăn-mặc-ở-bệnh, sinh hoạt, qui định về thọ giới, thuyết giới, phạm tội, yết ma, sám hối, an cư, tự tứ..., (luật tạng).

Ngoài giới và luật chung, mỗi hệ phái, tông phong còn có luật và nội quy chuyên biệt.

***

Hồi giáo cũng có luật như: Pháp luật Hồi giáo chi phối, điều chỉnh các quan hệ xã hội ở phần lớn các nước Ả rập.

Đạo Hồi có 5 trụ cột cơ bản:

Shahadan – tuyên xưng đức tin. Mỗi tín đồ Hồi giáo phải tuyên thệ: không có thánh nào khác ngoài đấng Allah và Mohammed là nhà tiên tri và là sứ giả của ngài.

Salat – sự cầu nguyện. Các tín đồ Hồi giáo phải cầu nguyện 5 lần trong một ngày: lúc sáng sớm khi bình minh hé rạng và phải trước khi mặt trời đã lên hẳn trên đường chân trời; buổi trưa lúc mặt trờiđứng bóng; buổi chiều lúc mặt trời nghiêng 45 độ so với mặt đất; lúc mặt trời lặn và buổi tối trước khi đi ngủ.

Zakat – bố thí cho người nghèo. Người theo đạo Hồi phải thực hiện một nghĩa vụ mà tự mình, nhà tiên tri Mohammed là người nêu tấm gương sáng, đó là bớt đi một phần tài sản của mình để giúp đỡ người nghèo. Những người giàu có được khuyến khích làm từ thiện nhiều hơn. Những ai làm từ thiện nhiều hơn số lượng quy định được coi là là một Sadagah – người thiện tâm.

Sawm – nhịn ăn, uống trong tháng ăn chay Ramadan. Mỗi ngày trong tháng ăn chay Ramadan, tất cả các tín đồ Hồi giáo, chỉ trừ trẻ em, phụ nữ có thai và những người ốm, đều phải nhịn ăn từ lúc rạng sáng cho đến khi mặt trời lặn. Trong tháng ăn chay, người Hồi giáo không những nhịn ăn mà còn phải nhịn uống, dù đó là nước khoáng, nước suối, nước lọc tinh khiết hay đơn giản chỉ là nước đun sôi để nguội. Tháng ăn chay cũng đồng thời là tháng trai giới, các tín đồ Hồi giáo trong thời gian từ khi mặt trời mọc đến khi mặt trời lặn không được động phòng.

* Hajj – hành hương đến Mecca. Mecca, thành phố thiêng liêng bất tử ở Arập Xê -út, quê hương của Mohammed, là thánh địa của người Hồi giáo.

- Người theo đạo Hồi không ăn thịt lợn. Kinh Coran cấm người theo đạo Hồi ăn thịt lợn. - Người phụ nữche mạng hoặc quàng khăn qua đầu. - Chế độ đa thê.  - Cắt bao quy đầu cho các bé trai. -  Phong tục tang lễ. Phong tục tang lễ của người Hồi giáo khá đặc biệt so với các tôn giáo khác. Người chết phải được chôn trong vòng 24 tiếng đồng hồ kể từ khi chết, nhưng không được chôn vào ban đêm. Luật Hồi giáo được xây dựng trên cơ sở các nguyên tắc cơ bản, các trụ cột của đạo Hồi và các phong tục tập quán của người Hồi giáo. Đây là hệ thống pháp luật pha trộn giữa quy phạm tôn giáo, đạo đức và pháp luật.

 Các nguồn luật của hệ thống pháp luật Hồi giáo

a) Kinh Coran – là một cuốn thánh kinh bao gồm 6.237 câu thơ chia thành 30 quyển, 114 chương.

b) Sunna – Các phong tục tập quán mang tính truyền thống

Có thể so sánh coi Coran như là kinh cựu ước và Sunna là kinh tân ước.

c) Ijam – Sự thoả thuận, nhất trí của người có thẩm quyền.

d) Quiyas – Suy đoán tương tự pháp luật.

Trong 4 nguồn luật nói trên thì Coran và Sunna là nguồn luật chính còn Ijam và Quiyas là nguồn phụ.

 Các đặc điểm cơ bản của pháp luật Hồi giáo

Theo kinh Coran (người Musulman còn gọi là Chariat) hành vi của con người được chia làm 5 loại:

a. Hành vi bắt buộc phải làm (obligatoire), như nghĩa vụ chăm sóc con cái, nghĩa vụ đóng thuế…

b. Hành vi nên làm (recommandés), ví dụ thăm một người bạn bị ốm, giúp người nghèo khó v.v…

c. Hành vi làm cũng được, không làm cũng được (Indiffrerentes). Đây là các hành vi không đáng kể, không cần phải lưu ý như tham dự các trò vui, tiêu khiển có tính lành mạnh.

d. Hành vi đáng chê trách (blâmables), như sai giờ hẹn, chậm trễ, nói lời không tế nhị, thiếu lễ phép, đi đứng không đúng tác phong.

e. Hành vi cấm (interdites): giết người, cướp của, lừa đảo, trộm cắp…

Đây được coi là nguyên tắc cơ bản để đánh giá hành vi của con người về phương diện pháp luật cũng như đạo đức.

1. Luật hình sự.

Khái niệm tội phạm trong luật Hồi giáo nếu xét về phương diện hình phạt bao gồm 2 loại:

– Tội phạm có thể trả bằng tiền.

– Tội phạm phải trả bằng thân thể hoặc cuộc sống của mình.

Theo mức độ nặng nhẹ của tội phạm, kinh thánh Coran xác định 3 loại tội phạm:

a. Hudud: Tội phạm chống lại Chúa, bao gồm 7 tội: ngoại tình (kể cả thông dâm), vu cáo, uống rượu, tội trộm cướp, phản đạo, vi phạm kinh thánh.

– Trong bảy tội phạm nói trên thì ba tội phạm đầu bao gồm: ngoại tình, vu cáo và uống rượu sẽ bị đánh bằng roi.

– Tội trộm và cướp đường bị phạt đóng đinh vào thánh giá hoặc cắt tay, chân.

– Tội phản đạo, vi phạm kinh thánh sẽ bị hình phạt chặt đầu.

b. Quesas: là các tội phạm đòi hỏi sự trả thù của người bị hại hoặc gia đình người bị hại. Đó là các loạitội phạm: giết người (cố ý hoặc vô ý); gây thương tích (cố ý hoặc vô ý); cưỡng dâm.

Khác với các hệ thống pháp luật khác, thông thường coi tội phạm giết người là tội phạm nặng nhất, trong pháp luật Hồi giáo, các tội phạm chống lại Chúa là tội phạm nặng nhất, còn tội phạm giết người và gây thương tích được coi là các tội phạm chống lại cá nhân chứ không phải chống lại Chúa, nên được coi là ít nghiêm trọng hơn Hudud. Nếu các tội trộm cắp, cướp của bị hình phạt chặt tay, chân; người vợ ngoại tình bị xử tử hình, thì hình phạt ở đây được quan niệm là phải trả bằng thân thể hoặc cuộc sống của mình, vì vậy không thể chuộc bằng tiền. Theo luật Hồi giáo, giết một người đàn ông có thể chuộc bằng 100 con lạc đà, giết một người đàn bà có thể chuộc bằng 50 con lạc đà. Ngay cả thời hiện đại, ở Arập Xê -út (cho đến năm 1988) để được chuộc tội, người phạm tội phải trả 32.000 USD cho mạng mộtngười đàn ông Hồi giáo, 16.000 USD cho mạng một người đàn bà Hồi giáo và một người đàn ông không phải là dân Hồi giáo; 8.000USD cho mạng một người đàn bà không phải là người Hồi giáo.

c. Các tội Taazir: bao gồm các tội như ăn thịt lợn, đưa ra lời khai man trá, hối lộ, làm gián điệp, nói năng tục tĩu, mặc quần áo khiêu dâm, vi phạm luật lệ giao thông…

2. Luật dân sự

Kinh Coran đòi hỏi các bên tham gia hợp đồng lập thành văn bản và phải có ít nhất hai người đàn ông, hay một người đàn ông và hai người đàn bà làm chứng (Kinh Coran câu 2.282). Về thừa kế, người làm di chúc chỉ có quyền định đoạt 1/3 tài sản của mình. Người thừa kế chỉ hưởng quyền chứ không thừa kếnghĩa vụ. Tài sản phân chia đều cho những người được thừa kế không phân biệt hàng thừa kế thứ nhất, thứ hai như con hay cháu, đều hưởng như nhau.

3. Luật hôn nhân và gia đình

– Luật Hồi giáo tạo cho người đàn ông có uy thế tuyệt đối trong gia đình. Cho đến ngày nay, Coran vẫn cho phép người đàn ông có 4 vợ và không hạn chế nàng hầu.

4. Luật tố tụng (hình sự và dân sự)

Các toà án ở các nước theo đạo Hồi là các toà án Hồi giáo truyền thống giải quyết các vụ án hình sựcũng như dân sự.

5. Luật Nhà nước

Cho đến ngày nay, một số quốc gia theo đạo Hồi như Arập Xê -út vẫn còn tồn tại chế độ quân chủ chuyên chế….

***

Chúng ta lướt qua vài nét cơ bản của ba tôn giáo lớn hiện nay; vậy tìm hiểu nét chung mà ba tôn giáogặp phải, đó là thờ phượng, nghi lễ và tâm linh (thế giới siêu hình).

Kito giáo:

“Trong Cựu ước, Thiên Chúa đã cấm không được tạc tượng ảnh về Thiên Chúa, vì Thiên Chúa không có hình thù. Việc tạc tượng sẽ dễ dẫn đến việc thờ ngẫu tượng vốn là một tội rất nặng.” Cho nên khi Moisen lên núi cầu nguyện, đem 10 điều răn xuống, thấy quần chúng thờ bò thì nổi giận đập phá… Thế thì tại sao bây giờ Thiên Chúa giáo lại thờ hình tượng?

"Ngươi không được tạc tượng thần, hay bất cứ hình ảnh gì trên trời, dưới đất, hay trong nước dưới mặt đất: ngươi không được thờ lạy chúng hay phụng sự chúng" (Xuất Hành 20,4-5). "Than ôi, những người này đã phạm trọng tội; chúng đã tạo cho chúng các thần bằng vàng" (Xuất Hành 32, 31).

Thánh Gioan Damasceno là người đã đi tiên phong trong việc đưa ra những luận chứng thần học ủng hộ việc sử dụng ảnh tượng trong đời sống tôn giáo. Theo ngài thì:

·       Liên quan đến vấn đề thứ nhất, Nhất Tính Thuyết do Eutiche chủ xướng đã bị công đồng Calcedonia (451) kết án. Đức Giêsu là Ngôi Lời của Thiên Chúa và Ngài là người thật. Mà đã là con người thì có hình hài và có thể được vẽ hoặc chạm khắc.

·       Thiên Chúa trong Cựu Ước đúng thật là không có hình hài. Nhưng từ khi Ngôi Lời nhập thể, Thiên Chúa đã mang lấy hình hài của con người. Thiên Chúa vô hình đã trở nên hữu hình. Mà nếu đã nên hữu hình thì chẳng có lý do gì ta không thể tạc tượng Ngài cả. Chính Đức Giêsu cũng khẳng định rằng “Ai thấy Ta là thấy Chúa Cha” (Ga 14,9). Bởi thế, qua Đức Giêsu, ta có thể hướng về Cha trên trời.

·       Thiên Chúa Ra Lệnh Tạc Tượng

          Trong khi người Tin Lành trích sách Xuất Hành 20:4-5 để bênh vực điều họ kết án người Công Giáo "thờ ngẫu tượng," họ đã bỏ quên nhiều điều trong các đoạn khác mà Thiên Chúa ra lệnh tạc tượng: "Và ngươi phải làm hai Kêrubim bằng vàng [hai tượng thiên thần]; ngươi phải dùng búa mà gò dính lại hai đầu nối của chiếc ngai từ bi. Đặt mỗi Kêrubim ở mỗi đầu; ở ngai từ bi thì ngươi đặt một Kêrubim ở hai đầu nối. Các Kêrubim sẽ xoè cánh phủ trên ngai từ bi, đối diện nhau, mặt hướng về ngai từ bi" (Ex 25, 18-20).

Vua Đavít đưa cho Solomon bản phác họa "bàn thờ làm bằng vàng ròng, và trọng lượng của nó; và phác họa chiếc xe bằng vàng có hai Kêrubim giang đôi cánh che phủ hòm giao ước của Thiên Chúa. Tất cả những điều này vua nói rõ là được Thiên Chúa linh ứng về tất cả những điều đó, tất cả phải được thi hành theo sự phác họa" (1 Chr. 28:18-19). Cần lưu ý là tất cả những điều này được chỉ thị theo sự linh ứng của Thiên Chúa.

Những nghi lễ hiện nay, như “rước mình Thánh Chúa” là do lúc Chúa chia bánh và rượu cho các Tông đồ, ngài bảo: Đây là mình ta, đây là máu ta, các con hãy ăn, các con hãy uống” trước giờ chia ly, Hội Thánh diễn lại để kỷ niệm nhớ ngày đó. Ngoài ra, các phép Bí tich, lễ Tro, lễ Hồn xác lên Trời… đều do các đời kế nhiệm Phero sáng lập.

***