Nguyên Bộ trưởng Bộ GD&ĐT nói gì về xóa độc quyền in sách giáo khoa?

03/10/2018

“Xóa bỏ độc quyền in ấn, phát hành sách giáo khoa phổ thông là cần thiết và phù hợp trong bối cảnh hiện nay. Bởi nhiều quốc gia họ đã bỏ độc quyền trong lĩnh vực này cách đây vài chục năm” - GS.VS Phạm Minh Hạc, nguyên Bộ trưởng Bộ GD&ĐT chia sẻ.

Tại buổi họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 9 (diễn ra chiều 1/10), Thứ trưởng GD&ĐT Nguyễn Hữu Độ đã trả lời về vấn đề in ấn, phát hành và tỷ lệ chiết khấu SGK.

Báo cáo của Bộ nêu rõ: Bộ GD&ĐT xây dựng chương trình, tổ chức biên soạn SGK để thực hiện trên phạm vi cả nước từ năm học 2002 - 2003. Bộ giao cho NXB Giáo dục Việt Nam (NXB GDVN) tổ chức bản thảo, biên tập, thiết kế - minh họa, đăng kí xuất bản, in và phát hành.

Từ đó đến nay, việc in SGK do NXB GDVN tổ chức thực hiện thông qua hình thức đấu thầu rộng rãi để lựa chọn các nhà in có đủ năng lực, giá thành hợp lí. Từ năm 2011 đến nay, giá SGK vẫn giữ nguyên.

Theo báo cáo của NXB GDVN, trong việc in ấn, phát hành SGK hiện nay lỗ khoảng 40 tỷ một năm. Chi phí in ấn và phát hành, NXB phải tự hạch toán, tự cân đối; hoàn toàn không có trợ giá hoặc hỗ trợ từ ngân sách nhà nước. Ngoài ra, còn phải vay vốn ngân hàng để phục vụ các hoạt động sản xuất kinh doanh này.


Theo NXB Giáo dục Việt Nam, mức chiết khấu phát hành SGK hiện nay từ 18 - 20%.

Theo NXB Giáo dục Việt Nam, mức chiết khấu phát hành SGK hiện nay từ 18 - 20%.

Chiết khấu bán hàng (phí phát hành) dành cho các Công ty Sách - Thiết bị trường học (TBTH), các đối tác phát hành là 20% (đối tác chiến lược) và 18% (đối tác phát hành). Thấp so với mặt bằng chiết khấu đối với mặt hàng sách nói chung của các nhà xuất bản (35% - 40%).

Để giảm chi phí vận chuyển, NXB GDVN chia thị trường phát hành thành 4 khu vực và giao cho các đơn vị Công ty Sách - thiết bị giáo dục miền (Bắc, Trung, Nam, Cửu Long) làm đầu mối tập kết, cung ứng SGK. Mức chiết khấu bán hàng dành cho các đơn vị này là 5%.

Còn tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã chỉ rõ, việc độc quyền của NXB Giáo dục Việt Nam được nêu ra, phân tích khi xây dựng đề án đổi mới chương trình, SGK phổ thông và tinh thần chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ là phải xóa độc quyền. Tinh thần này đã được thể hiện trong Đề án đổi mới chương trình, SGK giáo dục phổ thông cũng như việc cấp phép thêm các NXB như Bộ trưởng Phùng Xuân Nhạ đã báo cáo.

Thông tin quyết tâm xóa bỏ độc quyền in ấn, phát hành SGK phổ thông cũng được dư luận xã hội quan tâm trong thời gian qua. Nhiều ý kiến cho rằng, SGK hiện nay được thiết kế để học sinh viết thẳng vào gây lãng phí cả nghìn tỷ đồng/năm.


GS.VS Phạm Minh Hạc cho rằng độc quyền in, phát hành SGK hiện nay là không phù hợp.

GS.VS Phạm Minh Hạc cho rằng độc quyền in, phát hành SGK hiện nay là không phù hợp.

Chia sẻ với PV GĐ&XH chiều 02/10, GS.VS Phạm Minh Hạc - nguyên Bộ trưởng Bộ GD&ĐT cho biết, hiện nay, xóa bỏ độc quyền in ấn, phát hành SGK là phù hợp. Thực tế là thời gian gần đây Bộ GD&ĐT cũng đã tổ chức việc đấu thầu SGK, có 5 NXB cũng đã tham gia và có 5 bộ SGK phổ thông được các NXB khác nhau tham gia cũng là nhiều, bởi nhiều nước chỉ dành khoảng 1 - 2 bộ SGK cho NXB khác thôi.

Cũng theo vị nguyên Bộ trưởng Bộ GD&ĐT, việc tính toán chiết khấu, chi phí phát hành… con số cụ thể ra sao, cần phải kiểm tra chuyên ngành mới có thể đánh giá được, chứ giờ bảo 18 - 20% là cao hay thấp cũng chưa thể khách quan. Vì các ấn phẩm xuất bản hiện nay đa số là 30 - 35%, công tác phát hành của chúng ta còn gặp nhiều khó khăn, văn hóa đọc ở nước ta còn thấp, sách cũng rất khó bán.

 

Ở các nước, họ đã xóa bỏ độc quyền in, phát hành SGK từ mấy thập kỷ qua. Còn thực tế ở nước ta hiện nay xã hội cũng đã phát triển hơn, nhiều người tham gia vào viết sách, in ấn, phát hành để có thêm sức cạnh tranh.

Vấn đề sử dụng SGK hiện nay là rất lãng phí, xuất bản SGK phải phù hợp với điều kiện của xã hội chứ không nên học hỏi nước ngoài in sách viết vào rồi bỏ đi như các nước phát triển. Nước mình nhiều phụ huynh còn khó khăn, thu nhập thấp” - GS.VS Phạm Minh Hạc chia sẻ.